Hơn 40 năm công tác trong lực lượng quân đội, sau khi được nhà nước cho nghỉ hưu, ông quyết định rời phố thị để trở về với quê hương với mong muốn góp phần xây dựng và phát triển quê hương, đất nước ngày càng giàu mạnh, văn minh.
Ông Nguyễn Xuân Lợi, sinh năm 1957, nguyên Đại tá, công tác tại một đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng. Sau hơn 40 năm gắn bó với quân ngũ, năm 2012, ông nghỉ hưu, trở về quê xã Sơn Giang, huyện Hương Sơn (cũ) sinh sống. Mang phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, ông luôn trăn trở tìm cách đóng góp cho quê hương sau nhiều năm xa cách, đồng thời tích cực khơi mở hướng phát triển du lịch văn hóa cộng đồng trên quê hương Hương Sơn.
Năm 2012, ông Nguyễn Xuân Lợi lập hồ sơ dự án thành lập Công ty TNHH Dịch vụ và Thương mại tổng hợp Quý Gia. Sau khi được phê duyệt, dự án “Trung tâm Văn hóa - Lễ hội - Ẩm thực Hải Thượng” được xây dựng tại khu vực Truông Mung, giáp ranh xã Sơn Trung và Sơn Lễ (cũ), với diện tích khoảng 20ha. Sau gần 15 năm hoạt động, Trung tâm phát triển các dịch vụ ẩm thực, nghỉ dưỡng, đồng thời tạo việc làm và thu nhập ổn định cho hàng trăm lao động địa phương.
Ông Lợi chia sẻ: “Để đáp ứng nhu cầu khám phá, trải nghiệm của du khách khi đến với du lịch văn hóa sinh thái Hải Thượng, thời gian qua, công ty đã dành nhiều công sức và kinh phí sưu tầm ngôi nhà cổ có niên đại khoảng 300 năm cùng nhiều vật dụng sinh hoạt truyền thống như nồi đồng, mâm thau, đồ gốm sứ, chum vại, tủ gỗ, bàn ghế đá, cối xay đá... từ nhiều vùng ở Hương Sơn (cũ). Những hiện vật này được đưa về bài trí, tạo nên không gian văn hóa lúa nước đặc trưng của người xưa trên vùng đất Hương Sơn - Hà Tĩnh”.
“Nếu hôm nay chúng ta không sớm ý thức gìn giữ, bảo tồn văn hóa truyền thống, đặc biệt là văn hóa lúa nước của người Việt cổ, thì những giá trị ấy sẽ dần mai một theo thời gian. Khi xã hội phát triển, máy móc và vật liệu hiện đại thay thế các vật dụng truyền thống, đến lúc nhận ra thì có thể đã quá muộn”. Ông Lợi cho biết thêm.
Một số hình ảnh về khu nhà cổ và các vật dụng trong sinh hoạt được ông Nguyễn Xuân Lợi cất công sưu tầm, đưa về thiết kế, quy hoạch hoạch tạo nên một không gian văn hoá ấn tượng.

Ngôi nhà cổ trên 300 năm tuổi được ông Nguyễn Xuân Lợi dựng tại Du lịch sinh thái Hải Thượng

Ông Nguyễn Xuân Lợi đam mê sưu tầm đồ cổ có giá trị về mặt lịch sử

Tủ trưng bày đồ đồng và chén, bát bằng gốm sứ cổ có hàng trăm năm tuổi...

... và đồ thờ được làm bằng chất liệu đồng
h%C3%A0ng_tr%C4%83m_n%C4%83m_tu%E1%BB%95i_%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c_%C3%B4ng_Nguy%E1%BB%85n_Xu%C3%A2n_L%E1%BB%A3i_s%C6%B0u_t%E1%BA%A7m_v%E1%BB%81_trang_tr%C3%AD_t%E1%BA%A1i_ng%C3%B4i_nh%C3%A0_c%E1%BB%95.jpg)
Chiếc tủ gỗ (cụi) hàng trăm năm tuổi

Ông Lợi giới thiệu về bộ cửa gỗ thường gặp ở những ngôi nhà cổ trên 300 năm tuổi tại khu vực Hương Sơn
Minh Lý