Đôi bờ Ngàn Phố xưa

Chùm ảnh “Ngàn Phố xưa” được thực hiện qua nhiều năm, ghi lại những cảnh sắc và con người trên dòng sông cùng đôi bờ Ngàn Phố. Mỗi bức ảnh là một lát cắt của thời gian, góp phần lưu giữ những hình ảnh mà hôm nay có thể đã trở nên xa lạ với thế hệ trẻ. Đó là bến đò ngang ngã ba sông Con, nơi gặp gỡ của những dòng nước và là vùng quê ngoại của Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác xã Sơn Quang cũ. Những chuyến đò ngày ấy nối đôi bờ, nối những xóm làng và nối cả những nhịp sống bình dị của người dân miền sơn cước. Đó là hình ảnh những chiếc thuyền, cánh bè gỗ chờ con nước tại bến gỗ Dãy Dừa xã Sơn Tây, được chụp năm 1981.

Bến đò ngang ngả 3 sông Con nơi chảy vào Ngàn Phố (Quê ngoại Lê Hữu Trác)

Bãi tập kết gỗ chờ co nước xuôi bè ở bến gỗ Dãy Dừa xã Sơn Tây năm 1981

Ngày ấy, lâm trường Hương Sơn khai thác gỗ, việc vận chuyển chủ yếu dựa vào đường sông bởi đường bộ còn khó khăn, chi phí vận chuyển lại cao. Những bè gỗ xuôi theo dòng nước đã trở thành một phần ký ức về một thời lao động gian khó nhưng đầy sức sống. Ngàn Phố cũng là dòng sông của tuổi thơ. Trên những bãi bồi, ven triền sông là những đứa trẻ chăn trâu trong buổi chiều hoàng hôn, rủ nhau cưỡi trâu, nô đùa, tắm mát giữa dòng nước quê nhà. Những khoảnh khắc vô tư ấy tưởng như rất đỗi bình thường, nhưng theo thời gian lại trở thành những ký ức đẹp đẽ không dễ tìm lại.

Neo đậu chờ con nước ở bến Đá Buồm xã Sơn Lĩnh

Làng Vạn đò Sông Hương trên sông Ngàn Phố

Làng ven sông Ngàn Phố

Kéo lưới dưới chân cầu treo Nầm

Chiều bên sông

Dòng sông còn chứng kiến những sự kiện văn hóa, lịch sử của quê hương. Hình ảnh đoàn người tham dự lễ hội đón nhận Bằng công nhận Di tích lịch sử - văn hóa danh tướng Nguyễn Tuấn Thiện thời Lê, đi qua cầu treo Nầm trên sông Ngàn Phố, là một khoảnh khắc kết nối giữa truyền thống lịch sử và đời sống đương đại. Trên đôi bờ Ngàn Phố, cuộc sống mưu sinh cũng hiện lên dung dị mà sâu sắc. Vợ chồng người dân kéo lưới bắt cá bên sông, đàn vịt, đàn ngan tung tăng bên những làng vạn đò; những người phụ nữ gồng gánh cát trắng từ những chiếc thuyền lá lên bờ.

Cầu treo Nầm rước bằng công nhận Di tích lịch sử văn hóa danh tướng Nguyễn Tuấn Thiện

Cầu Tràn Phố Giang - nối đôi bờ Ngàn Phố

Nghề mưu sinh sông nước. Những chiếc thuyền lá chở đầy cát trắng đang được bà con gồng ghánh vận chuyển lên bờ ven làng Sông Hương Ngàn Phố

Tất cả tạo nên một bức tranh lao động bình dị, nơi con người dựa vào dòng sông để sinh tồn và gắn bó với quê hương. Một hình ảnh khác gợi nhiều thương nhớ là chợ phiên Phố Châu - trên bến dưới thuyền. Ngày ấy, tranh, tre, nứa, lá, chè xanh, trầu cau, hoa trái… được bà con tập kết xuống bến rồi đưa lên thuyền chở về xuôi. Bến sông vì thế không chỉ là nơi giao thương mà còn là một không gian buôn bán, giao lưu, nơi nhịp sống của phố núi hòa cùng nhịp nước Ngàn Phố. Khi chiều xuống, những bè nứa lặng lẽ xuôi dòng trong ánh hoàng hôn. Dòng sông như chậm lại, mang theo những con người, những chuyến hàng và cả những câu chuyện của một thời. Ánh chiều phủ lên mặt nước, lên bờ tre, bến cũ, tạo nên một vẻ đẹp vừa bình dị vừa man mác.

Nắng sớm

Xuôi bè

Xuôi bè lúc nắng chiều

“Ngàn Phố xưa” vì thế không đơn thuần là một chùm ảnh phong cảnh. Đó là một câu chuyện bằng hình ảnh về dòng sông, con người và ký ức quê hương; là sự ghi chép bằng nhiếp ảnh về một giai đoạn đời sống mà quá trình đô thị hóa và những phương thức giao thông mới đang dần làm thay đổi. Qua ống kính giữ lại những gì đã từng hiện hữu trên Ngàn Phố: một bến đò, một chuyến bè gỗ, một phiên chợ sông, một làng vạn đò, những người dân kéo lưới, những đứa trẻ chăn trâu, những buổi chiều tắm sông và những bè nứa âm thầm xuôi về phía hạ nguồn.

Phiên chợ Phố, trên bến dưới thuyền ven sông Bến Vụng

Để mai này, khi những bến đò xưa không còn, những chuyến bè gỗ chỉ còn trong ký ức, những phiên chợ “trên bến dưới thuyền” trở thành câu chuyện của người già kể lại cho con cháu, thì những bức ảnh vẫn có thể giúp chúng ta hình dung được một Ngàn Phố từng rất đỗi thân thương, một dòng sông đã nuôi dưỡng bao thế hệ và góp phần làm nên hồn quê Hương Sơn. Ngàn Phố vẫn chảy về xuôi, còn ký ức thì ở lại.

Đậu Bình