Hội thảo “Sáng tác văn học về đề tài lịch sử” nhận được sự quan tâm của lãnh đạo các Hội đồng, cơ quan, ban ngành: TS. Hồng Vinh – Chủ tịch Hội đồng LLPB VHNT Trung ương; PGS. TS. Đinh Xuân Dũng – Phó Chủ tịch Hội đồng LLPB VHNT Trung ương; nhà văn Đỗ Kim Cuông – Phó Chủ tịch thường trực UBTQ Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam; TS. Lê Thị Bích Hồng - Phó Vụ trưởng Vụ Văn hóa Văn nghệ, Ban Tuyên giáo Trung ương; TS. Nguyễn Đăng Điệp – Viện trưởng Viện Văn học…

Về phía Hội Nhà văn Việt Nam có: nhà thơ Hữu Thỉnh – Chủ tịch UBTQ Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam, Chủ tịch Hội NVVN; nhà văn Nguyễn Trí Huân – Phó Chủ tịch Hội NVVN; nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Phó Chủ tịch Hội NVVN; các Ủy viên Ban thường vụ, Ủy viên BCH Hội; đại diện các ban chuyên ngành và Hội đồng chuyên môn của Hội NVVN đã đến tham dự hội thảo.
Tổ chức hội thảo này, Hội NVVN mong muốn các nhà văn, nhà LLPB cùng nhau luận bàn để tìm ra những điểm thống nhất mang tính nền tảng trong sáng tạo và trong cách tiếp cận các tác phẩm văn học về đề tài lịch sử, đồng thời chỉ ra những hạn chế trong sáng tạo của các nhà văn và trong cách tiếp cận những sáng tạo đó của bạn đọc trong đó có các nhà LLPB. Từ đó mở rộng hơn nữa biên độ của sự sáng tạo và của sự tiếp nhận để có những tác phẩm sống động, trung thực và mang giá trị lớn về lịch sử vĩ đại của dân tộc.
 Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều đọc bản đề dẫn khai mạc hội thảo có tiêu đề “Chân lý và nhân cách của lịch sử” nhấn mạnh: “…Sáng tạo văn học về đề tài lịch sử là làm hiện lên chân lý và nhân cách của sự kiện lịch sử ấy, của giai đoạn lịch sử ấy và của nhân vật lịch sử ấy. Nếu các nhà sử học dựng lên toàn bộ diễn biến của sự kiện lịch sử ấy hay giai đoạn lịch sử ấy và hành động của các nhân vật làm nên lịch sử ấy thì các nhà văn lại dựng lên toàn bộ con đường của ý chí, khát vọng, của lẽ làm người dẫn đến sự kiện lịch sử, giai đoạn lịch sử và nhân vật lịch sử ấy. Lịch sử làm ra bởi con người. Vì vậy trực tiếp hay gián tiếp thì cái cốt yếu trong tác phẩm văn học viết về lịch sử là dựng lên nhân cách và tinh thần sống của những con người làm nên lịch sử bằng cái nhìn vừa mang tính khoa học vừa đầy trí tưởng tượng phong phú của mình. Nếu không làm được điều đó thì nhà văn viết về  đề tài lịch sử chỉ là một nhà sử học kém cỏi và vụng về.
GS Phong Lê đọc bản tham luận về nhà văn Nguyễn Huy Tưởng, người được coi là “bậc thầy” của các nhà văn hiện đại trong việc sáng tác văn học về đề tài lịch sử. Sau những tổng kết, đánh giá sự đóng góp của nhà văn Nguyễn Huy Tưởng cho văn học Việt Nam, GS Phong Lê bày tỏ sự lo ngại trước tình trạng học sinh đang được giảng dạy môn Lịch sử ở các trường học hiện nay. Theo GS Phong Lê, cần phải có phương pháp truyền đạt khoa học, hấp dẫn hơn nữa để học sinh tiếp nhận kiến thức lịch sử một cách hiệu quả, điều này cần có sự đóng góp của các nhà văn qua tác phẩm viết về lịch sử.
Nhà văn Nguyễn Xuân Khánh – tác giả của ba cuốn tiểu thuyết lịch sử được tái bản nhiều lần: “Mẫu Thượng ngàn”, “Hồ Quý Ly”, “Đội gạo lên chùa” phát biểu ý kiến, ông chia tiểu thuyết lịch sử ra làm ba loại: hoàn toàn hư cấu, nhân vật có thật và pha trộn giữa hư cấu với nhân vật có thật. Ở mỗi loại đều có điểm mạnh, sức hấp dẫn riêng đối với người đọc, nhưng cũng có những giới hạn đối với người viết. 
Nhà văn Hoàng Quốc Hải – tác giả hai bộ tiểu thuyết lịch sử đồ sộ về triều Lý và triều Trần bày tỏ suy nghĩ: “Trong tình hình “nước sôi lửa bỏng” hiện nay, hơn lúc nào hết, mỗi người dân Việt Nam hãy hiểu lịch sử dân tộc mình. Văn chương và lịch sử luôn có sự gắn bó đặc biệt, viết tiểu thuyết lịch sử, nhà văn có quyền hư cấu không giới hạn… Hiện nay, tình trạng coi nhẹ bộ môn lịch sử và địa lý trong giáo dục đã tạo ra những lỗ hổng kiến thức, dẫn đến những sơ hở trong cuộc đấu tranh bảo vệ chủ quyền lãnh thổ. Để khắc phục điều này, chúng ta cần nỗ lực hơn nữa trong việc đưa các sự kiện, nhân vật lịch sử vào nghệ thuật như: văn chương, sân khấu, điện ảnh…”
Chiều ngày 07/9/2012, Hội thảo “Sáng tác văn học về đề tài lịch sử” tiếp tục buổi làm việc thứ hai với những ý kiến, tham luận, tranh luận sôi nổi giữa các nhà văn, nhà LLPB, tạo được sự quan tâm đặc biệt của nhiều người tham dự.
Nhà phê bình văn học Nguyễn Hòa nêu lên vấn đề đọc sử, học sử Việt Nam của học sinh trong các trường học đang ở tình trạng đáng báo động. Ông lưu ý: “Chúng ta nên quan tâm đến các tác giả trẻ đang sáng tạo về đề tài lịch sử, tạo điều kiện để họ phát huy khả năng và kế tiếp dòng cảm hứng này.”
Nhà văn Lê Văn Khuê đến từ Hải Phòng – một tác giả viết nhiều về nhà Mạc, nhà Nguyễn, chia sẻ quá trình viết tiểu thuyết lịch sử về Mạc Đăng Dung. Ông khẳng định: “Viết tiểu thuyết lịch sử về các sự kiện và các nhân vật lịch sử phải tôn trọng thực tế, các nhân vật phụ có thể hư cấu.”
 Nhà thơ Hữu Thỉnh kết luận hội thảo: “Hội thảo “Sáng tác văn học về đề tài lịch sử” đã trả lời câu hỏi: viết về đề tài lịch sử của đất nước tiếp tục mở ra hay đóng lại? Ý nghĩa quan trọng nhất là chúng ta mong muốn làm sống lại, bồi đắp lòng yêu nước, dòng chảy xuyên suốt của lịch sử. Hội thảo thành công về những điểm: cách đặt vấn đề trúng, có ý nghĩa lâu dài đối với văn học; những tham luận, tranh luận đi vào trọng tâm, mang ý nghĩa học thuật sâu sắc; những thảo luận đạt được sự nhất trí cao. Các nhà văn viết về lịch sử là viết xưa nhân danh ngày hôm nay, viết như thế nào là quyền lựa chọn của nhà văn. Mối quan hệ thẩm mỹ giữa văn học và lịch sử đòi hỏi rất cao sự dung hòa giữa sự thật và cái đẹp, giữa đúng và hay. Mọi hư cấu và tưởng tượng phải làm chân lý lịch sử nổi bật lên. Mọi đề tài đều có tính quy định của chính nó, viết về lịch sử có tính quy định của chân lý, sự thật và tinh thần lịch sử, cho nên viết về lịch sử không thể bóp méo, xuyên tạc. Lịch sử là một hằng số và cũng là một biến số, lịch sử chưa được khám phá đầy đủ chính là đất của các nhà văn. Văn phải tôn sử chứ văn không thể “phán” sử, tác phẩm văn học có giá trị độc lập với lịch sử. Những vấn đề cần quan tâm hiện nay là: Làm thế nào để có tác phẩm hay về lịch sử? Hội Nhà văn Việt Nam đã có những hoạt động gì với đề tài lịch sử? Về phía Hội Nhà văn: đã hoàn thành ba cuộc thi viết tiểu thuyết (có 513 cuốn tiểu thuyết tham gia thi trong 9 năm), bảo vệ quyền sáng tạo của nhà văn, sẵn sàng mua những tác phẩm có giá trị viết về những vấn đề được coi là “nhạy cảm”… Mục đích của cuộc hội thảo này là mở và khơi gợi nguồn sáng tạo của các nhà văn về đề tài lịch sử, trong thời gian tới, hy vọng chúng ta sẽ có nhiều tác phẩm hay, hấp dẫn, mang hàm lượng trí tuệ cao, xứng đáng tầm dân tộc.”